(سيزدهم ـ 2) برداشتهاست. بخش دوم دربارهٴ سفرهاي شرقيتر است، از ترابوزان تا هرمز، هند، مجمعالجزاير هند، چين و بازگشت به آسياي باختري. بيشتر اين بخش از درباب
چيزهاي ناشناخته، تأليف اُدوريكو پوردِنونه (چهاردهم ـ 1)، همچنين برخي از كتاب
مغولان جوواني پيان دِل كارپيني (سيزدهم ـ 1)، هايتون ارمني (چهاردهم ـ 1)، و ديگران اقتباس شدهاست. در اينجا هم باز احتمالاً آثار موٴلفان قديميتر از كتاب ونسان دوبووه نقل شده است. اضافات موٴلف عموماً مبالغهآميز است، ولي داستان مردي را ميگويد كه پيوسته به سوي شرق سفر كرده تا سرانجام، به وطن خودش بازگشتهاست (فصل 21). تمام اين فصل دربارهٴ كرويت زمين و نتايج متعدد آن است.
يكي از مآخذ ماندويل، همچنانكه در بالا گفتيم، اُدوريكو پوردِنونه (چهاردهم ـ 1) بود.
ادوريكو ماهيگيري بهوسيلهٴ باكلان را توصيف كرده، ولي در برخي نسخهها به جاي آن از ماهيگيري بهوسيلهٴ شنگ (سگ آبي) ياد شده (كه باز در چين معمول بود). ماندويل داستان ماهيگيري با شنگ را گرفت و به آن معروفيت بخشيد.
ماندويل در سفرنامه ميگويد كه با شخصي به نام ژان اَلا بارب در قاهره ملاقات كرد، كه بعداً، در سال 1356، در ليژ بيمارش بود. بيشتر احتمال دارد كه ژان اَلا بارب و ماندويل يك نفر بوده باشند. مثلاً اين ماندويل بود كه يك يا چند رساله درباب طاعون نوشت، كه مهمترينش در سال1365، با نام ژان اَلا بارب و ژان بورگونديايي تأليف شد. اين رساله احتمالاً نخست، به لاتيني نوشته شده و سپس به فرانسوي ترجمه گرديدهاست. مقدمهٴ او در اخترگويي علل بروز طاعون را عرضه ميكند. در پي آن، يك مقدمهٴ شخصي است كه در آن ميگويد او يك پزشك ساكن ليژ است به نام ژان اَلا بارب و ژان بورگونديايي. او ميگويد چندين رساله درباب طاعون نوشته و اين خلاصهاي كلي است براي استفادهٴ عامه. بخش اعظم رساله (بخش سوم) با بحثي درباب قواعد پيشگيري از ابتلاي به طاعون آغاز ميشود، از قبيل برنامهٴ تغذيهٴ درست، ضدعفونيكردن خانه و غيره، معالجات بهوسيلهٴ عطريات و گياهان، خونگرفتن؛ بخش چهارم حاوي نظريهٴ آسيبشناسي اوست؛ توصيف طرز عمل بيماريها وقتي شخصي را مبتلا ميسازند. بخش پنجم حاوي قواعد درماني است: خونگرفتن، دارو، برنامهٴ غذايي و غيره. بخش ششم گفتاري است در باب اخترگويي كه ميگويد بيماري همهگير سال 1365 ناشي از قران اخير مشتري و زحل نيست، بلكه نتيجهٴ قراني است كه بيست سال پيش، روي دادهاست. بخش هفتم موٴخرهاي درباب علت تأليف كتاب، بحث ديگري درباب دارو و خونگرفتن و فهرستي از نويسندگان آثار پزشكي از قبيل بقراط، جالينوس، ديسقوريدس و غيره. تمام موٴخره ممكن است از آثار پيشين نقل شدهباشد. بخش هشتم يك توضيح كوتاه است. يك نسخهٴ خطي پزشكي متعلق به سدهٴ شانزدهم، به نام
رسالهٴ كوچك حاوي ترجمهاي به زبان انگليسي از اين رسالهٴ طاعون است.